Kody odpadów BDO: jak dobrać kod? Tabela branż

Jak zbudowany jest kod odpadu?

Kod składa się z sześciu cyfr zapisanych w trzech parach. Objaśnienie 2 do załącznika do rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów opisuje to wprost: dwie pierwsze cyfry to grupa wskazująca źródło powstawania odpadu, cztery cyfry to podgrupa, a sześć cyfr identyfikuje rodzaj odpadu. Weźmy kod, który ma prawie każda firma – 15 01 02:

• 15 – grupa: „Odpady opakowaniowe; sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach”.
• 15 01 – podgrupa: „Odpady opakowaniowe (włącznie z selektywnie gromadzonymi komunalnymi odpadami opakowaniowymi)”.
• 15 01 02 – rodzaj: „Opakowania z tworzyw sztucznych”.

Katalog ma 20 grup. W tej samej podgrupie 15 01 jest też kod 15 01 10* – opakowania zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi. Różni się od 15 01 02 tylko gwiazdką i dwiema ostatnimi cyframi, a skutki dla Twojej ewidencji są zupełnie inne. W BDO – zarówno w karcie ewidencji odpadów (KEO), jak i w karcie przekazania odpadów (KPO) – zawsze wpisujesz pełny kod sześciocyfrowy. Sam numer grupy albo podgrupy nie wystarczy.

Jak dobrać kod odpadu krok po kroku?

Kolejność szukania nie jest dowolna. Wyznacza ją objaśnienie 3 do załącznika do rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10). Przechodzisz przez cztery kroki i zatrzymujesz się na pierwszym, w którym znajdziesz pasującą pozycję:

1. Grupy 01–12 lub 17–20 – według źródła powstawania, czyli procesu lub branży. Tu są odpady z rolnictwa, produkcji, budowy (17), odpady medyczne i weterynaryjne (18), odpady komunalne (20).
2. Grupy 13–15 – gdy w grupach źródłowych nie ma pozycji. To oleje odpadowe (13), rozpuszczalniki (14) oraz opakowania, sorbenty i czyściwo (15).
3. Grupa 16 – „odpady nieujęte w innych grupach”: pojazdy i ich części, zużyte urządzenia elektryczne, baterie, produkty przeterminowane.
4. Kod 99 – dopiero gdy nie ma nic w grupie 16, wracasz do grupy źródłowej i wybierasz „Inne niewymienione odpady”.

Mała firma usługowa rzadko trafia w grupy 01–12, bo to grupy przemysłowe. Najczęściej ląduje w grupach 15, 16, 17, 18 i 20. Jeden wyjątek z tego samego objaśnienia warto zapamiętać: odpady opakowaniowe zbierane selektywnie klasyfikuje się w podgrupie 15 01, nie w 20 01 – nawet jeśli są odpadami komunalnymi.

Osobna sprawa to kody lustrzane (objaśnienie 4 do załącznika): ta sama pozycja z gwiazdką i bez, np. 15 02 02* i 15 02 03 (czyściwo), 16 02 13* i 16 02 14 (zużyte urządzenia). O wyborze decyduje to, czy odpad faktycznie zawiera substancje niebezpieczne. Zaolejone szmaty to 15 02 02*, suche – 15 02 03. Nie zgaduje się tego „na oko”: podstawą jest skład produktu, a przy chemii – karta charakterystyki.

Co oznacza gwiazdka i co z niej wynika?

Gwiazdka to oznaczenie odpadu niebezpiecznego. Ma trzy skutki. Po pierwsze, ewidencja uproszczona z art. 71 ustawy o odpadach (sama KPO, bez KEO) przysługuje tylko do 100 kg odpadów niebezpiecznych rocznie. Po drugie, odpad z gwiazdką przekazujesz wyłącznie odbiorcy z zezwoleniem na taki rodzaj odpadu. Po trzecie, od 1 stycznia 2025 r. pięć kodów niebezpiecznych straciło zwolnienie z ewidencji (rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1644): 13 02 08*, 15 01 10*, ex 15 01 11*, 16 02 13* i 16 06 03*. Te odpady ewidencjonujesz bez względu na ilość – nawet jeden kanister po oleju w roku.

Uwaga na słowa: „nie są zwolnione z ewidencji” to nie to samo, co „wymagają wpisu do rejestru”. Wpis do rejestru wynika z art. 50–51 ustawy, ewidencja z art. 66, ewidencja uproszczona z art. 71 – to trzy osobne obowiązki. Czy dotyczą Twojej firmy, sprawdzisz w artykule czy muszę mieć BDO, a zasady ewidencji opisałam w poradniku o ewidencji odpadów.

30 najczęstszych kodów odpadów w małych firmach

Poniższa tabela zbiera kody, które najczęściej pojawiają się w firmach usługowych, handlowych, w gabinetach, warsztatach i na małych budowach. Nazwy są dosłownie z katalogu odpadów. Ostatnia kolumna podaje limit z rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644): jeśli w roku wytwarzasz mniej niż podana masa, nie prowadzisz dla tego kodu ewidencji. „Brak” oznacza, że kodu nie ma w wykazie 41 pozycji zwolnionych – ewidencjonujesz go od pierwszego kilograma.

Limit dotyczy masy wytworzonej w ciągu roku kalendarzowego. Jeśli go przekroczysz, prowadzisz ewidencję dla tego kodu – a jeśli jesteś wytwórcą obowiązanym do ewidencji, składasz też roczne sprawozdanie (art. 75 ustawy o odpadach). Jak działa sama ewidencja i ile kosztuje jej prowadzenie, sprawdzisz na stronie ewidencja BDO.

Jakie kody odpadów ma Twoja branża?

Poniższe zestawy to punkt wyjścia, nie gotowa lista. Dwa salony fryzjerskie mogą mieć różne kody, bo jeden farbuje włosy, a drugi tylko strzyże. Zanim wybierzesz kody, spisz, co zostaje po każdej usłudze.

Salon kosmetyczny i fryzjer

• 18 01 01 – igły, ostrza i lancety bez ryzyka zakażenia.
• 18 01 03* – ostrza i materiały z kontaktem z krwią (makijaż permanentny, mezoterapia, pedicure leczniczy).
• 18 01 04 – waciki, rękawiczki, podkłady jednorazowe bez kontaktu z krwią.
• 15 01 02 – czyste opakowania z tworzyw po kosmetykach.
• 15 01 10* – opakowania po farbach do włosów i utleniaczach, jeżeli zawierają pozostałości substancji niebezpiecznej lub są nią zanieczyszczone.
• 16 02 14 – zużyte suszarki, prostownice, lampy bez niebezpiecznych elementów.
• 20 01 21* – lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć, np. lampy UV.

Szczegółowo o tej branży piszę w artykule BDO w salonie kosmetycznym.

Gabinet stomatologiczny

• 18 01 01 – narzędzia i ich resztki bez ryzyka zakażenia.
• 18 01 03* – odpady zakaźne: igły, gaziki z krwią, wyrwane zęby bez amalgamatu.
• 18 01 04 – rękawiczki, serwety, ślinociągi bez kontaktu z krwią.
• 18 01 10* – odpady amalgamatu dentystycznego, także z separatora.
• 18 01 06* / 18 01 07 – chemikalia, w tym odczynniki RTG: z substancjami niebezpiecznymi lub bez.
• 18 01 08* / 18 01 09 – leki cytotoksyczne i cytostatyczne / leki inne niż w 18 01 08.

Lecznica weterynaryjna

• 18 02 01 – narzędzia chirurgiczne i zabiegowe oraz ich resztki.
• 18 02 02* – odpady zakaźne z leczenia zwierząt.
• 18 02 03 – inne odpady niż wymienione w 18 02 02 (materiały bez ryzyka zakażenia).
• 18 02 05* / 18 02 06 – chemikalia i odczynniki, z substancjami niebezpiecznymi lub bez.
• 18 02 07* / 18 02 08 – leki cytotoksyczne i cytostatyczne / leki pozostałe.

Warsztat samochodowy

• 13 02 08* – oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe (ewidencja bez względu na ilość).
• 16 01 07* – filtry olejowe.
• 16 01 13* – płyny hamulcowe.
• 16 06 01* – akumulatory ołowiowe.
• 15 02 02* – zaolejone czyściwo, sorbenty.
• 15 01 10* – kanistry i puszki po olejach i chemii, jeżeli zawierają pozostałości substancji niebezpiecznej lub są nią zanieczyszczone (ewidencja bez względu na ilość).
• 16 01 03 – zużyte opony; części metalowe i z tworzyw to 16 01 17, 16 01 18, 16 01 19.

Pełna lista w poradniku BDO dla warsztatu, oferta na stronie BDO dla warsztatu samochodowego.

Gastronomia

• 20 01 25 – zużyte oleje i tłuszcze jadalne z frytownic; odbiera je wyspecjalizowana firma i to przekazanie dokumentujesz w BDO.
• 20 01 08 – odpady kuchenne ulegające biodegradacji.
• 16 03 80 – przeterminowana żywność z magazynu.
• 15 01 01 – kartony po dostawach.
• 15 01 02 – folie i plastikowe pojemniki po surowcach.
• 15 01 07 – szkło po napojach i przetworach.

Więcej na stronie BDO dla gastronomii.

Biuro i firma IT

• 16 02 13* – monitory, świetlówki oraz zużyte tonery, jeśli kartridż zawiera elementy niebezpieczne (w przeciwnym razie 16 02 14 – objaśnienie 2 do rozp. Dz.U. 2024 poz. 1644); nigdy 08 03 18.
• 16 02 14 – komputery, drukarki, telefony bez niebezpiecznych elementów.
• 16 02 16 – kable, dyski, obudowy usunięte z urządzeń.
• 16 06 04 – baterie alkaliczne.
• 16 06 05 – akumulatory litowo-jonowe z laptopów.
• 15 01 01 – kartony i papier opakowaniowy.

Firma budowlana i remontowa

• 17 01 01 – beton i gruz betonowy.
• 17 01 02 – gruz ceglany.
• 17 01 07 – gruz zmieszany.
• 17 01 80 – usunięte tynki, tapety, okleiny.
• 17 02 01 / 17 02 02 / 17 02 03 – drewno, szkło, tworzywa sztuczne z rozbiórki.
• 17 04 05 – żelazo i stal.
• 17 08 02 – płyty gipsowo-kartonowe.

Limity dla grupy 17 są wysokie (5–20 Mg rocznie), ale mała ekipa przekracza je szybciej, niż się wydaje. Szczegóły w artykule BDO w firmie budowlanej.

Sklep i e-commerce

• 15 01 01 – kartony z dostaw i zwrotów.
• 15 01 02 – folia stretch, wypełniacze, worki.
• 15 01 03 – palety.
• 15 01 05 – opakowania wielomateriałowe.
• 16 03 80 – przeterminowana żywność, jeśli ją sprzedajesz.
• 16 02 14 – zwrócona elektronika nienadająca się do sprzedaży.

Sklep internetowy ma jeszcze drugi temat – wprowadzanie produktów w opakowaniach: BDO dla sklepu internetowego.

6 najczęstszych błędów przy doborze kodu odpadu

1. Tonery biurowe pod kodem 08 03 18. Grupa 08 to odpady z produkcji i stosowania farb drukarskich. Zużyty wkład z drukarki w biurze to zużyte urządzenie: 16 02 13* albo 16 02 14 – tak stanowi objaśnienie 2 do rozporządzenia o odpadach zwolnionych z ewidencji (Dz.U. 2024 poz. 1644). Skutek pomyłki: zwolnienie 0,2 Mg dla 08 03 18 Cię nie dotyczy, a 16 02 13* ewidencjonujesz od pierwszej sztuki.
2. Ewidencjonowanie odpadów komunalnych. Wytwórca odpadów komunalnych nie prowadzi ewidencji (art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy o odpadach). Zmieszane odpady z kosza w biurze (20 03 01) nie trafiają do KEO. Ale kartony i folie zbierane selektywnie to podgrupa 15 01 – i te podlegają limitom z tabeli wyżej.
3. Mylenie 15 01 10* z 15 01 02. Pusta butelka po płynie do mycia szyb to 15 01 02. Kanister po oleju silnikowym czy butelka po utleniaczu do włosów to 15 01 10* – jeżeli opakowanie zawiera pozostałości substancji niebezpiecznej lub jest nimi zanieczyszczone. Decyduje to, co było w środku, nie materiał opakowania. Od 2025 r. 15 01 10* ewidencjonujesz bez względu na ilość.
4. Kod 99 „bo nie wiedziałem, co wybrać”. Kod 99 wolno użyć dopiero po sprawdzeniu grup źródłowych, grup 13–15 i grupy 16. W małej firmie prawie zawsze istnieje kod właściwy. Odbiorca często odmawia przyjęcia „innych niewymienionych odpadów”, bo nie ma ich w zezwoleniu.
5. Ta sama nazwa w dwóch grupach. „Drewno” to 17 02 01 (z budowy i rozbiórki) albo 03 01 05 (z przetwórstwa drewna). Ekipa remontowa wybiera 17 02 01, stolarnia – 03 01 05. Podobnie „szkło”: 17 02 02 z rozbiórki, 15 01 07 jako opakowanie, 16 01 20 z pojazdu. Grupa mówi, skąd odpad pochodzi – od niej zaczynasz.
6. Rozcieńczanie odpadów niebezpiecznych. Dosypanie zaolejonego czyściwa do worka z suchym, żeby całość wpisać jako 15 02 03, nie zmienia właściwości odpadu. Mieszanie odpadów niebezpiecznych z innymi w celu obniżenia stężenia substancji niebezpiecznych jest zakazane i zagrożone karą administracyjną z art. 194 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach.

Jak sprawdzić kod w systemie BDO?

Nie musisz przeglądać rozporządzenia strona po stronie. W systemie BDO przy zakładaniu KEO i wystawianiu KPO pole z kodem ma wyszukiwarkę: wpisujesz cyfry (np. „15 01”) albo fragment nazwy (np. „opakowania”), a system podpowiada pozycje z katalogu. Trzy uwagi:

• KEO zakładasz osobno dla każdego kodu (art. 70 ustawy o odpadach). Nowy rodzaj odpadu w firmie to nowa karta, nie dopisek w istniejącej.
• W KPO kod musi zgadzać się z kodem na KEO i z zezwoleniem odbiorcy. Jeśli odbiorca nie ma danego kodu w zezwoleniu, nie potwierdzi przejęcia.
• Wyszukiwarka pokazuje nazwy skrócone. Przy kodach lustrzanych sprawdź pełną nazwę, żeby nie wybrać wersji bez gwiazdki dla odpadu, który ją ma.

Jak przejść przez oba dokumenty krok po kroku, opisałam osobno: KPO – jak wypełnić oraz KEO krok po kroku.

Co grozi za błędny kod odpadu?

Ewidencja niezgodna ze stanem rzeczywistym to naruszenie z art. 194 ust. 1 pkt 5b ustawy o odpadach. Kara administracyjna wynosi od 1 000 do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 3). Ta sama podstawa dotyczy braku ewidencji i ewidencji nieterminowej. Błędny kod wychodzi na jaw w dwóch momentach: gdy odbiorca raportuje inny kod niż Ty, oraz przy kontroli, gdy inspektor porównuje faktury zakupowe z KEO. Przegląd sankcji jest w artykule kary za brak BDO.

Jeśli zauważysz błąd wcześniej – popraw go. KEO z błędnym kodem korygujesz w systemie i zakładasz nową kartę dla kodu właściwego. KPO potwierdzoną już przez odbiorcę poprawiasz w uzgodnieniu z nim. Jeśli błąd trafił do złożonego sprawozdania rocznego, składasz jego korektę.

Dobór kodów robię w ramach rejestracji BDO – to stała cena 400 zł netto, w której mieści się sprawdzenie zakresu obowiązku, ustalenie kodów dla Twojej działalności i złożenie wniosku. Jeśli wpis już masz, a wątpliwości dotyczą tylko kodów, wystarczy konsultacja. Przy stałej obsłudze BDO weryfikuję kody przy każdej nowej KEO. Pełne stawki są w cenniku, a pytania możesz zadać przez formularz kontaktowy.

Najczęstsze pytania o kody odpadów